Ulasan
Ulasan oleh Seorang Profesional Kewangan
Pengalaman saya dalam pasaran kewangan cukup panjang untuk menyedari bahawa antara perkataan paling berbahaya dalam bilik lembaga pengarah ialah 'normal'. Perkataan ini mengandaikan bahawa keadaan semalam masih menjadi panduan yang munasabah untuk hari esok: laluan perdagangan sedia ada akan terus berfungsi, mata wang akan kekal dalam julat yang lazim, pasaran pembiayaan akan terus dapat diakses dan strategi pembiayaan yang berjaya tahun lalu boleh diulangi begitu sahaja. Sepanjang sebahagian besar kerjaya saya, perancangan kewangan dibina atas suatu bentuk andaian tersebut. Kini, saya tidak lagi yakin bahawa andaian itu menyediakan asas yang cukup kukuh untuk keputusan yang melibatkan jumlah modal yang besar.
Sistem kewangan telah menghadapi rentetan kejutan yang semakin melemahkan hujah bahawa kestabilan boleh dianggap sebagai keadaan biasa. Pertikaian perdagangan mencabar andaian tentang kesinambungan rantaian bekalan global; pandemik mendedahkan kelemahan yang tersembunyi dalam rangkaian pengeluaran yang sangat cekap tetapi tertumpu; episod inflasi selepas itu memaksa bank pusat mengetatkan dasar monetari dengan pantas; dan konflik geopolitik kemudiannya mengganggu pasaran tenaga, komoditi dan perkapalan. Menjelang 2026, tekanan ini berlaku ketika hutang awam dan swasta berada pada tahap yang tinggi, menjadikan sebahagian sistem kewangan lebih sensitif terhadap perubahan kadar faedah, kecairan dan sentimen pelabur berbanding gambaran yang kelihatan ketika keadaan lebih tenang. Laporan Kestabilan Kewangan Global IMF bagi April 2026 menyifatkan risiko kestabilan kewangan sebagai tinggi dan menekankan potensi perkembangan geopolitik untuk mengetatkan keadaan kewangan, menekan mata wang serta meluaskan kesan limpahan ke pasaran sedang pesat membangun.
Yang menarik perhatian saya bukan sekadar amaran itu, tetapi implikasinya terhadap cara institusi kewangan perlu menjalankan perniagaan sekarang. Selama bertahun-tahun, pertumbuhan menjadi tumpuan utama perbincangan. Bank berusaha membesarkan portfolio pinjaman dan meluaskan pangkalan pelanggan, syarikat mengejar pasaran serta pengambilalihan baharu, manakala pelabur mencari pulangan yang lebih tinggi. Pengurusan risiko merupakan pengimbang yang penting, tetapi sering beroperasi dalam kerangka yang masih mengutamakan pengembangan, dengan kawalan risiko dijangka menghalang pengembangan berlebihan. Pada pandangan saya, susunan keutamaan itu sedang berubah kerana nilai keupayaan menghadapi gangguan semakin jelas.
Daya tahan bukan lagi sekadar sifat defensif. Ia merupakan aset ekonomi. Syarikat yang dapat terus membiayai inventori dan gaji apabila keadaan kredit mengetat mempunyai kelebihan berbanding pesaing yang bergantung pada akses berterusan kepada pembiayaan murah. Pengimport yang mempunyai beberapa hubungan perbankan dapat bertindak balas dengan lebih berkesan apabila satu saluran menjadi terhad. Syarikat multinasional yang fungsi perbendaharaannya telah menilai pendedahan mata wang dengan teliti lebih bersedia menghadapi turun naik kadar pertukaran berbanding syarikat yang menganggap risiko pertukaran asing sebagai urusan pentadbiran semata-mata. Dalam setiap keadaan, daya tahan mempunyai nilai komersial kerana ia menentukan sama ada perniagaan boleh terus membuat keputusan ketika syarikat lain terpaksa berhenti.
Prinsip yang sama terpakai kepada bank sendiri. Institusi kewangan moden tidak boleh menilai sesuatu transaksi secara munasabah tanpa mengambil kira persekitaran pelaksanaannya. Pinjaman mungkin didenominasikan dalam satu mata wang, dijamin dengan aset dalam bidang kuasa lain dan dibayar balik daripada hasil yang dijana di tempat lain. Perniagaan peminjam mungkin bergantung pada tenaga import, pembekal luar negara, pelanggan asing dan laluan perkapalan di luar kawalannya. Oleh itu, meneliti kunci kira-kira semasa sahaja boleh menghasilkan penilaian risiko yang tepat secara teknikal tetapi tidak lengkap dari sudut komersial.
Soalan yang kini lebih berguna ialah: apakah yang berlaku kepada perniagaan ini jika dunia di sekelilingnya berubah? Soalan itu berbeza daripada bertanya sama ada peminjam layak mendapat kredit hari ini. Syarikat boleh mempunyai keupayaan kredit yang baik dalam keadaan semasa, tetapi menjadi jauh lebih terdedah selepas penyusutan mata wang yang mendadak, gangguan bekalan berpanjangan, kenaikan kos tenaga yang tidak dijangka atau peningkatan besar kos pembiayaan semula. Tiada satu pun peristiwa itu semestinya mengubah kualiti pengurusan atau aset asas dengan serta-merta, namun setiap satunya boleh mengubah aliran tunai dan kecairan sehingga menjejaskan keupayaan membayar hutang. Perbankan yang baik semakin memerlukan pemahaman tentang peralihan tersebut, bukan sekadar gambaran peminjam ketika kredit diluluskan.
Pembiayaan rentas sempadan menjadikan perbezaan ini amat penting kerana risiko boleh terkumpul merentasi beberapa bidang kuasa dan mata wang. Bayangkan pengilang yang mengimport bahan mentah berharga dalam dolar, mengendalikan kilang dalam sebuah ekonomi ASEAN, meminjam sebahagiannya dalam mata wang asing dan menjual produk siap di beberapa pasaran. Profil kreditnya tidak boleh dinilai dengan wajar melalui hasil dan liabiliti domestik sahaja. Bank perlu memahami hubungan antara mata wang hasil dan kosnya, kebolehpercayaan pembekal, tempoh kitaran modal kerja, akses kepada pembiayaan alternatif serta akibat sekiranya satu komponen rantaian bekalan tidak lagi tersedia.
Di sinilah saya percaya perbankan yang canggih akan semakin membezakan dirinya. Risiko kewangan tidak terikat pada pembahagian organisasi dalam sesebuah bank. Kejutan geopolitik boleh menjadi kejutan tenaga; kejutan tenaga boleh mencetuskan inflasi; inflasi boleh mengubah jangkaan kadar faedah; pergerakan kadar faedah boleh mempengaruhi mata wang dan penilaian bon; tekanan mata wang boleh mendorong aliran keluar modal dari pasaran sedang pesat membangun; dan aliran keluar itu boleh meningkatkan kos pembiayaan semula perniagaan serta kerajaan. Sesuatu peristiwa yang bermula di luar sistem kewangan boleh merentas beberapa bahagian sistem tersebut sebelum akhirnya muncul sebagai masalah kredit dalam kunci kira-kira bank.
Tindak balasnya juga tidak boleh dipisah-pisahkan. Pengurusan kecairan, perkhidmatan perbendaharaan, pembiayaan perdagangan, keupayaan pertukaran asing dan perbankan koresponden kadangkala dibincangkan sebagai bidang produk yang berasingan, tetapi kepentingannya menjadi lebih jelas ketika gangguan berlaku. Perniagaan yang tidak dapat memindahkan wang dengan cekap, memperoleh mata wang yang diperlukan, membiayai barangan dalam transit atau mendapatkan modal kerja boleh menghadapi kesukaran walaupun asas perniagaannya masih kukuh. Oleh itu, perkhidmatan ini wajar dilihat sebagai infrastruktur strategik yang menyokong keupayaan pelanggan untuk beroperasi, bukan sekadar produk perbankan sampingan.
Perkembangan pasaran modal Asia mengukuhkan hujah tersebut. Inisiatif Bank Pembangunan Asia bernilai $6 bilion untuk memperdalam pasaran modal ASEAN, dengan program lebih luas dijangka membantu menggerakkan sehingga $30 bilion pelaburan tambahan menjelang 2030, penting kerana ia bertujuan meluaskan saluran modal kepada perniagaan dan projek. Program ini merangkumi sokongan untuk pasaran bon mata wang tempatan serta pembangunan pasaran modal serantau yang lebih luas. Kesan terpentingnya mungkin berupa pertambahan pilihan, bukan sekadar suntikan wang tambahan.
Pilihan bernilai ketika keadaan stabil dan menjadi kritikal ketika tekanan meningkat. Syarikat yang boleh memilih antara pinjaman bank, bon mata wang tempatan, hutang antarabangsa, ekuiti dan modal swasta mempunyai lebih banyak pilihan apabila satu sumber pembiayaan menjadi mahal atau tidak tersedia. Pelabur yang mempunyai akses kepada pelbagai instrumen dapat mempelbagaikan risiko dengan lebih berkesan. Bank yang mampu membantu pelanggan beralih antara sumber modal ini menjadi lebih berguna tepat ketika pasaran menjadi sukar. Oleh itu, peranan institusi kewangan melangkaui penyediaan dana daripada kunci kira-kiranya sendiri; ia semakin melibatkan bantuan kepada pelanggan untuk mengemudi ekosistem pelbagai sumber modal.
Peralihan itu turut mengubah makna hubungan perbankan dari sudut persaingan. Jika satu-satunya perkara antara pelanggan dan bank ialah kadar faedah pinjaman, hubungan itu agak mudah diseragamkan sebagai komoditi. Jika bank memahami aliran tunai pelanggan, pendedahan mata wang, rantaian bekalan, keperluan pembiayaan semula dan akses kepada pelbagai kumpulan modal, hubungan tersebut jauh lebih sukar digantikan. Institusi itu bukan lagi sekadar menjual wang. Ia membantu pelanggan membina seni bina kewangan yang mampu bertahan dalam pelbagai keadaan operasi.
Saya juga berminat dengan perkembangan di sebalik lapisan pembayaran antarabangsa yang kelihatan. Project Agora oleh BIS telah menguji bagaimana rizab bank pusat dan deposit bank komersial yang ditokenkan boleh beroperasi pada platform bersama untuk transaksi borong merentasi mata wang serta bidang kuasa. Ujian menggunakan nilai sebenar pada 2026 melibatkan bank pusat dan institusi kewangan terkawal dari beberapa pasaran kewangan utama. Kepentingannya bukan terutama pada jumlah wang yang terlibat, tetapi pada hakikat bahawa infrastruktur yang dahulu dianggap hampir tidak berubah kini sedang dinilai semula.
Jika penyelesaian rentas sempadan akhirnya menjadi lebih pantas, telus dan saling beroperasi, implikasinya terhadap perbendaharaan korporat mungkin besar. Kitaran penyelesaian yang lebih singkat boleh mengurangkan modal yang terikat antara pembayaran dan penerimaan. Kebolehoperasian yang lebih baik boleh memudahkan perniagaan yang beroperasi dalam beberapa bidang kuasa mengurus kecairan. Bentuk penyelesaian baharu akhirnya mungkin membolehkan proses pembayaran, pertukaran asing dan pembiayaan perdagangan berinteraksi dengan lebih rapat berbanding hari ini. Namun, saya mengingatkan agar kemungkinan teknologi tidak disamakan dengan kepastian komersial. Infrastruktur kewangan berubah secara perlahan atas alasan yang baik, dan peningkatan kelajuan mesti disertai kawalan yang mencukupi, kepastian undang-undang, kecairan serta kepercayaan.
Itulah sebabnya saya tidak percaya masa depan milik bank yang sekadar mendigitalkan proses sedia ada. Antara muka digital dan aliran kerja automatik berguna, tetapi teknologi sahaja tidak dapat menentukan sama ada transaksi munasabah secara komersial atau sama ada sesuatu pendedahan mungkin menjadi masalah ketika tekanan berlaku. Institusi yang lebih kukuh ialah institusi yang dapat menggabungkan teknologi dengan pertimbangan: menggunakan data untuk mengenal pasti pendedahan lebih awal sambil mengekalkan kepakaran manusia yang diperlukan untuk memahami makna sebenar pendedahan tersebut.
Perbincangan yang sama perlu berlangsung dengan pelanggan korporat. Syarikat tidak sepatutnya hanya bertanya kepada bank, 'Berapa banyak yang boleh anda pinjamkan kepada kami?' Soalan itu masih penting, tetapi tidak lagi mencukupi. Perbincangan yang lebih baik meneliti bagaimana struktur pembiayaan akan bertindak jika kadar faedah meningkat, mata wang melemah, pelanggan utama lewat membayar, pembekal tidak dapat diakses atau pasaran pembiayaan semula menjadi sukar buat sementara waktu. Matlamatnya bukan membina struktur pembiayaan yang sentiasa mengandaikan keadaan terburuk. Matlamatnya ialah memahami titik kegagalan yang mungkin berlaku dan menentukan sama ada perniagaan cukup fleksibel untuk bertindak sebelum kegagalan itu menjadi kritikal.
Pendekatan ini juga mengubah cara pertumbuhan dinilai. Pertumbuhan yang dibiayai atas andaian rapuh mungkin mencipta nilai yang lebih rendah berbanding pengembangan perlahan yang disokong kecairan boleh diharap dan sumber pembiayaan pelbagai. Syarikat yang berkembang agresif sambil semakin bergantung pada satu mata wang, satu pemberi pinjaman atau satu pasaran mungkin meningkatkan hasilnya dan pada masa yang sama meningkatkan kerentanannya. Pertumbuhan berdaya tahan mengemukakan soalan yang berbeza: bolehkah organisasi terus beroperasi dan melabur apabila andaian yang mendasari pengembangan itu tidak lagi berlaku?
Saya percaya soalan ini akan semakin penting di seluruh Asia apabila syarikat berkembang secara serantau dan pasaran kewangan semakin saling berhubung. Koridor perdagangan baharu akan mewujudkan keperluan pembiayaan baharu. Kepelbagaian lokasi pembuatan akan mengubah corak modal kerja. Infrastruktur serantau memerlukan pembiayaan bertempoh lebih panjang. Perniagaan semakin perlu mengurus beberapa mata wang dan sistem pengawalseliaan. Pada masa yang sama, pelabur akan lebih memberi perhatian kepada kecairan, pendedahan geopolitik dan kualiti aliran tunai asas yang menyokong aset kewangan.
Semua ini bukan hujah untuk berundur. Sebaliknya, saya melihatnya sebagai hujah untuk perbankan yang lebih baik. Institusi kewangan yang memahami daya tahan boleh membantu pelanggan terus melabur ketika pesaing terpaksa mengambil kedudukan defensif. Ia boleh menstruktur pembiayaan dengan perhatian lebih besar terhadap risiko mata wang dan tempoh matang, menyediakan penyelesaian kecairan apabila pembiayaan konvensional terhad serta menghubungkan pelanggan kepada sumber modal alternatif apabila satu pasaran tidak dapat memenuhi keperluan mereka. Dalam pengertian itu, daya tahan boleh menjadi sumber kelebihan daya saing, bukan sekadar kos pematuhan.
Dekad seterusnya mungkin tidak menawarkan institusi kewangan persekitaran yang agak boleh dijangka seperti dalam beberapa fasa globalisasi terdahulu. Akan muncul hubungan perdagangan baharu, sistem penyelesaian yang berubah, sumber modal swasta tambahan serta lebih banyak percubaan teknologi kewangan. Turut berlaku ialah kejutan geopolitik, perubahan pengawalseliaan, pembetulan pasaran dan tempoh ketika kecairan menjadi jauh lebih bernilai berbanding gambaran semasa keadaan normal. Institusi yang bersedia untuk persekitaran itu tidak semestinya membuat ramalan paling yakin; sebaliknya, institusi tersebut mempunyai struktur yang terus berfungsi apabila ramalan terbukti salah.
Itulah akhirnya cara saya kini melihat tugas seorang jurubank. Pertumbuhan tetap penting. Tanpa pertumbuhan, pengagihan modal hanya mempunyai tujuan ekonomi yang terhad, dan tanpa pelaburan produktif, kekayaan tidak dapat berkembang secara mampan. Namun, pertumbuhan dan daya tahan tidak sepatutnya lagi dianggap matlamat yang bersaing. Institusi kewangan yang lebih baik akan memahami bahawa pertumbuhan berkekalan bergantung pada keupayaan menghadapi gangguan, memelihara kecairan, mengekalkan akses kepada modal dan menyesuaikan struktur pembiayaan apabila keadaan berubah.
Bagi saya, itulah pengajaran sebenar persekitaran kewangan yang kini kita lalui. Jurubank pada dekad seterusnya akan dinilai bukan sekadar berdasarkan jumlah modal yang dapat disalurkan ketika pasaran menggalakkan, tetapi berdasarkan kebijaksanaan menstruktur modal tersebut sebelum keadaan merosot. Hubungan perbankan paling kukuh bukanlah yang menawarkan kemudahan terbesar pada harga utama terendah. Ia ialah hubungan yang memberi pelanggan keyakinan bahawa apabila dunia di sekeliling transaksi berubah, struktur kewangan boleh turut berubah bersamanya.